Polska usytuowana jest na półkuli północnej i wschodniej, w średnich szerokościach geograficznych, pomiędzy 49°00’ a 54°50’ szerokości geograficznej północnej, oraz między 14°07’ a 24°09’ długości geograficznej wschodniej. Nasz kraj leży w centralnej części Europy, w większości w pasie Niżu Środkowoeuropejskiego, w którego skład  wchodzi Niż Polski. Terytorium Polski rozciąga się od południowych wybrzeży Morza Bałtyckiego po Karpaty i Sudety. Jego przeważająca część znajduje się w dorzeczu Wisły i Odry. Powierzchnia administracyjna Polski wynosi 312 679 km², składają się na nią zarówno obszar lądowy (z wodami śródlądowymi), jak i fragment morskich wód wewnętrznych, czyli między innymi część Zalewu Wiślanego oraz  Zalewu Szczecińskiego. Całkowita Powierzchnia terytorium Polski wynosi 322 575 km², w tym: obszar lądowy (wraz z wodami śródlądowymi) – 311 888 km², morskie wody wewnętrzne2005 km², morze terytorialne – 8682 km².  Środek geometryczny Polski znajduje się we wsi Piątek (52004’N, 14007’E), 15 km na wschód od Łęczycy, 19 km na południe od Kutna, a 33 km na północ od Łodzi.

  1. Polska położona jest:
    • na półkuli północnej i wschodniej;
    • w środkowej Europie;
    • na szlakach komunikacyjnych państw europejskich z zachodu na wschód;
    • między Bałtykiem a Karpatami;
    • w dorzeczu Wisły i Odry;
    • w środkowej części Niżu Europejskiego;
    • na pograniczu dużych jednostek geologicznych Europy;
    • w strefie ścierania się klimatu morskiego i kontynentalnego;
  2. Najdalej wysunięte punkty:
  • Na północ – Przylądek Rozewie (Gwiazda Północy, punkt na plaży – Jastrzębia Góra)– 54050′ N (szerokości geograficznej północnej);
  • Na południe – szczyt Opołonek (Bieszczady) – 49000′ N (szerokości geograficznej północnej);
  • Na zachód – kolanko Odry koło Osinowa Dolnego (gmina Cedynia) – 14007′ E (długości geograficznej wschodniej);
  • Na wschód – kolanko Bugu koło Zosina (gmina Horodło) – 24009’E (długości geograficznej wschodniej) – Przejście graniczne Zosin-Uściług;

Przylądek Rozewie
Gwiazda Północy w Jastrzębiej Górze, najdalej wysunięty punkt Polski. Autor: Sebastian Maćkiewicz, Wikipedia.pl;
Krajobrazowy rezerwat przyrody Przylądek Rozewski - www.jastrzebiagora.p
Bug koło Zosina
Zakole Bugu koło Zosina – najdalej wysunięty punkt na wschód
Słup graniczny – nad Bugiem, Żródło: https://jakokiemsiegnac.blogspot.com/
Odra koło Cedyni
Słup graniczny nad Odrą -
Nysa (32x/ Creative Commons Attribution-Share Alike 2.5 Generic)
Odra - rzeka graniczna, Źródło: Tomasz Ciemnoczułowski, www.ciemny.pl;
Bieszczady Opołonek
Bieszczady - foto: Wojtek Pysz, CC BY-SA 3.0
Granica w Bieszczadach -
Źródło: Radosław Mikuła, www.mikula.rzeszow.net;

3. Rozciągłość terytorium Polski:

  • Rozciągłość południkowa – 5050’– 649 km;
  • Rozciągłość równoleżnikowa – 10001′ – 689 km;

4. Konsekwencje szerokości geograficznej:
• Zróżnicowanie kąta padania promieni słonecznych w ciągu roku;
• Różna długość dnia w ciągu roku;
o Latem dzień jest dłuższy ≈ 30 min na północy Polski;
o Zimą dzień jest dłuższy na południu Polski;

5. Konsekwencje długości geograficznej:
• Wschód słońca jest wcześniejszy na krańcach wschodnich Polski o ok. 40 minut niż na zachodnich;

6. Całkowita długość granicy państwowej wynosi 3511 km, z czego 3071 km to granica lądowa,  a 440 km – to granica morska. Natomiast linia brzegowa liczy sobie 770 km. Polska graniczy z siedmioma państwami:
• Czechy – 796 km – granica polsko-czeska
• Słowacja – 541 km – granica polsko-słowacka;
• Ukraina – 535 km – granica polsko-ukraińska
• Niemcy – 467 km – granica polsko-niemiecka;
• Białoruś – 418 km – granica polsko-białoruska;
• Rosja (Obwodem Kaliningradzkim)– 210 km – Granica polsko-rosyjska;
• Litwa – 104 km – granica polsko-litewska;


  1. Morskie wody wewnętrzne – wody, znajdujące się między lądem, a wewnętrzną granicą (linią podstawową) morza terytorialnego. Zalicza się do nich zatoki morskie o określonej szerokości, zatoki historyczne oraz wody portów morskich (akwatoria). Podlegają całkowitej i wyłącznej władzy państwa nadbrzeżnego, rozciągającej się również na przestrzeń powietrzną i dno akwenu (administracja morska). Zasięg polskich, morskich wód wewnętrznych:
    • Część Jeziora Nowowarpieńskiego i część Zalewu Szczecińskiego wraz ze Świną i Dziwną oraz Zalewem Kamieńskim, znajdująca się na wschód od granicy państwowej, między Rzecząpospolitą Polską, a Republiką Federalną Niemiec, oraz rzeka Odra, pomiędzy Zalewem Szczecińskim, a wodami portu Szczecin;
    • Część Zatoki Gdańskiej, zamknięta linią podstawową, biegnącą od punktu o współrzędnych 54°37′36″N 18°49′18″E (na Mierzei Helskiej) do punktu o współrzędnych 54°22′12″N 19°21′00″E (na Mierzei Wiślanej);
    • Część Zalewu Wiślanego, znajdująca się na południowy zachód od granicy państwowej między Rzecząpospolitą Polską, a Federacją Rosyjską na tym Zalewie;
    • Wody portów określone od strony morza, linią, łączącą najdalej wysunięte w morze stałe urządzenia portowe, stanowiące integralną część systemu portowego.
      Za granicę morską przyjmuje się linię na morzu biegnącą w odległości 12 mil morskich (około 22 km) od linii brzegowej. Polska ma 440 km granicy morskiej na Morzu Bałtyckim; dla porównania długość linii brzegowej wynosi 775 km, składają się na nią m.in. wyspy i mierzeje – źródło: www.wiking.edu.pl

  2. Podział administracyjny Polski – od 1 stycznia 1999 obowiązuje trzystopniowy podział administracyjny kraju na:
  • 16 województw składających się z (według stanu z 1 stycznia 2017):
    • 380 powiatów, w tym 314 tzw. “powiaty ziemskie”, które skupiają od kilku do kilkunastu sąsiadujących ze sobą gmin i 66 “powiaty grodzkie” (miasta na prawach powiatu – czyli gminy o statusie miasta wykonujące zadania powiatu), 
    • 2478 gmin,
      w tym:

      • 302 gmin miejskich – gminy, które zawierają się w administracyjnych granicach miasta (w tym 66 gmin będących jednocześnie miastami na prawach powiatu),
      • 621 gmin miejsko-wiejskich – gminy, w skład których wchodzi miasto oraz kilka wsi,
      • 1555 gmin wiejskich – gminy, które na swoim terytorium nie zawierają miasta (z tego 158 takich gmin ma siedzibę w mieście).

Wojewodztwa


Województwa w Polsce – By odder (talk · contribs) (Wojewodztwa.svg) [GFDL, CC-BY-SA-3.0 or CC BY-SA 2.5-2.0-1.0], via Wikimedia Commons


Położenie Polski na świecie i w Europie padlet  – materiał opracowany na podstawie: e-podręczniki

Zrobione przy pomocy aplikacji Padlet